DOBRO DOŠLI U GRAD NA OBALI REKE ĐETINJE
Užice, grad u u Zlatiborskom okrugu, u Republici Srbiji. Prema popisu iz 2002. u njemu je živelo 54.717 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo ih je 53.607).
Užice je središte Zlatiborskog okruga. Okrug je dobio ime po istoimenoj planini južno od grada, koji dostiže visinu od 1496 m. Severno od grada je planina Povlen (1.346 m). Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 411 m. Kroz njega protiče reka Đetinja, pritoka Zapadne Morave.
UŽICE KROZ ISTORIJU
Prema ostacima materijalne kulture, užički kraj bio je naseljen u praistorijsko doba. Nalazišta neolitskog perioda otkrivena su na velikom broju lokaliteta (pećina Megara, u južnom delu sela Stapari, Potpećka pećina u selu Potpeć). Krajem XII veka Užice sa okolinom ulazi u sastav Nemanjine srednjovekovne feudalne države, što potvrđuje i povelja manastira Studenice iz 1196. godine.
Prvi siguran pomen Užica nađen je u dokumentu iz Dubrovačkog arhiva od 9. oktobra 1329. godine. Polovinom XIV veka širim područjem Užica upravljao je Vojislav Vojinović, a po njegovoj smrti, vlast je preuzeo Nikola Altomanović. Šireći svoju vlast i teritoriju ugrožavao je Dubrovnik, bosanskog bana Tvrtka i kneza Lazara. Udruženim snagama knez Lazar i bosanski ban Tvrtko su uhvatili Nikolu Altomanovića 1373. godine i oslepeli ga. Užički kraj od tada je u sastavu države kneza Lazara. Posle pada srpske despotovine osvojili su ga Turci. U XVI veku Užice je bilo središte nahije i kadiluka, a tokom XVII veka postao je značajno zanatsko i kulturno središte.
U periodu Drugog svetskog rata 1941-1945, Užice je bilo središte značajnih istorijskih događaja (Užička republika). Posle Drugog svetskog rata grad se polako razvija u veliki privredni i kulturni centar zapadne Srbije. U gradu postoje osnovne, srednje i visoke škole, Učiteljski fakultet, Narodno pozorište, Narodni muzej, Istorijski arhiv, Gradska galerija, Narodna biblioteka.
ZANIMLJIVOSTI IZ ISTORIJE
Užička republika
Godine 1941. Užice su zauzeli partizani komunisti, koji su ga izabrali za prestonicu Užičke republike. Ova „republika“ postojala je tokom jeseni 1941. godine u zapadnom delu okupirane Srbije.Užička republika je zauzela skoro ceo zapadni deo Srbije, sa ukupnom populacijom od preko 300 hiljada ljudi. Nalazio se između reka Skrapež na severu, Drine na zapadu, Zapadne Morave na istoku i Uvca na jugu. Tada su sve fabrike koje su radile u Užicu pretvorene za vojne potrebe; putevi i železnica su i dalje funkcionisali, štampale su se knjige i novine, dok su dejstva okupatorskih snaga bila koncentrisana u drugim pravcima. Novembra 1941. godine nemačka vojska je ponovo okupirala ovu teritoriju.
Jugoslovensko doba
U socijalističkoj Jugoslaviji Užice je preimenovano u Titovo-Užice. To je jedan od 8 gradova preimenovanih u Titove gradove. Godine 1992. vraćeno je staro ime.
Užice je grad sa bogatom istorijom. Na glavnom trgu se nalaze biblioteka i pozorište. U centru su i redakcije novina, televizijskih i radio stanica, kao i nekoliko izdavačkih kuća. Narodni muzej otvara vrata kulturnom i istorijskom blagu grada, a izložba ovog blaga prikazuje vekove bogate istorije Užica. Nalazi se na istočnoj strani glavne gradske ulice.
–
U gradu postoji mnogo statua i spomenika posvećenih užičkim herojima, posebno u istočnom delu grada, pod nazivom Dovare. Užička gimnazija je jedna od najstarijih visokoškolskih ustanova u Srbiji. U blizini gimnazije nalazi se nekoliko osnovnih i srednjih obrazovnih ustanova. Milutin Uskoković, užički pisac, priznat je kao autor prvog modernističkog romana u Srbiji. Uskoković se u Užicu rodio i školovao sve do odlaska u Beograd radi školovanja 1901. godine.
Književna nagrada “Milutin Uskoković“ dodeljuje se za najbolju neobjavljenu priču na srpskom jeziku. Ustanovljena je 1993. godine odlukom redakcije časopisa Međaj i Kulturno-prosvetne zajednice u Užicu, a od 2003. godine Nagradu dodeljuje Narodna biblioteka Užice.
